Tạp chí Phòng cháy và chữa cháy điện tử

Bài viết tập trung khái quát một số kết quả đạt được qua 10 năm thực hiện Chỉ thị số 47-CT/TW ngày 25/6/2015 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC), trên cơ sở đó phân tích những vấn đề mang tính đột phá, đổi mới tư duy trong công tác phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) được thể hiện trong Chỉ thị số 02-CT/TW ngày 31/01/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác PCCC&CNCH trong tình hình mới

Hạ tầng phòng cháy và chữa cháy (PCCC) là một bộ phận kết cấu hạ tầng kỹ thuật thiết yếu, đóng vai trò nền tảng và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế, xã hội. Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh, sự xuất hiện của các tổ hợp đô thị phức hợp, các khu kinh tế trọng điểm và xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh, hạ tầng PCCC hiện tại đang bộc lộ những bất cập, hạn chế. Bài viết phân tích thực trạng hạ tầng PCCC hiện nay; trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp chiến lược mang tính đồng bộ nhằm tối ưu hóa năng lực ứng phó, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững kinh tế, xã hội trong tình hình mới.

Trong bối cảnh chuyển đổi số trong giáo dục đại học diễn ra ngày càng sâu rộng, việc ứng dụng các nền tảng trực tuyến vào đánh giá năng lực tiếng Anh của sinh viên đã trở thành một xu hướng tất yếu. Sự phát triển của công nghệ không chỉ làm thay đổi phương thức tổ chức dạy học mà còn thúc đẩy sự chuyển dịch trong hoạt động đánh giá người học, từ các cách tiếp cận truyền thống sang những hình thức đổi mới, linh hoạt hơn với sự hỗ trợ của công nghệ số. Tại Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy (PCCC), các nền tảng trực tuyến đã bước đầu được đưa vào áp dụng trong giảng dạy môn tiếng Anh, song việc vận dụng các công cụ này trong đánh giá năng lực của học viên vẫn còn hạn chế về phạm vi và hiệu quả thực tiễn. Trên cơ sở tổng hợp một số nghiên cứu trong và ngoài nước về đánh giá trực tuyến, bài viết phân tích những khó khăn cốt lõi trong quá trình triển khai các nền tảng trực tuyến trong đánh giá năng lực tiếng Anh của học viên Trường Đại học PCCC, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này.

Giai đoạn 2016 - 2025, trung bình mỗi năm cả nước xảy ra khoảng 3.300 vụ cháy [2], phần lớn hậu quả nghiêm trọng xuất phát từ những nguyên nhân chủ quan hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Dù công tác tuyên truyền phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) được triển khai với quy mô lớn, nhưng khoảng cách giữa hoạt động tuyên truyền và thay đổi nhận thức, hành vi thực sự của cộng đồng vẫn còn rất lớn. Dựa trên phân tích báo cáo tổng kết của Cục Cảnh sát PCCC&CNCH giai đoạn 2016 - 2025 và so sánh kinh nghiệm quốc tế (Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Vương quốc Anh), bài báo xác định ba hạn chế hệ thống: các kênh tuyên truyền và công nghệ áp dụng hoạt động rời rạc, thiếu tích hợp chiến lược; nội dung tuyên truyền chưa phân hóa theo đặc điểm từng nhóm đối tượng; thiếu hệ thống đánh giá hiệu quả theo kết quả đầu ra hành vi. Từ đó, bài đề xuất khung giải pháp gồm ba trụ cột: ứng dụng công nghệ theo nguyên lý phân vai (nền tảng di động và AI cho tuyên truyền đại chúng; VR cho huấn luyện kỹ năng); truyền thông có địa chỉ theo nhóm đối tượng và mức độ nguy cơ; và hệ thống đánh giá hiệu quả phân tầng từ đo lường tiếp cận đến đo lường thay đổi hành vi.

Dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ (DM&SPDM) là mặt hàng chiến lược quốc gia, thiết yếu đối với đời sống xã hội, có tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế và an ninh quốc phòng của đất nước. Tuy nhiên, DM&SPDM có tính chất nguy hiểm cháy, nổ cao, trong thời gian qua đã xảy ra các vụ cháy tại các kho DM&SPDM gây thiệt hại về người và tài sản. Bài báo tập trung phân tích đặc điểm nguy hiểm cháy, nổ của các kho DM&SPDM, thực trạng và một số biện pháp phòng cháy nhằm bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) cho loại hình cơ sở này.

Phòng ngừa vi phạm pháp luật về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) là yêu cầu có ý nghĩa quyết định trong bảo vệ tính mạng, tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức và hân dân. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, gia tăng nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, kho bãi, cơ sở dịch vụ, phương tiện sử dụng pin lithium, vật liệu mới và các loại hình nguy cơ cháy, nổ phức tạp, phương thức quản lý dựa chủ yếu vào tuyên truyền, kiểm tra định kỳ và xử phạt sau vi phạm không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn. Bài viết phân tích cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn của việc vận dụng biện pháp khoa học kỹ thuật trong phòng ngừa vi phạm pháp luật về PCCC&CNCH ở Việt Nam; đánh giá những kết quả bước đầu, chỉ ra hạn chế và nguyên nhân; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm chuyển mạnh từ quản lý hành chính, thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu, cảnh báo sớm, giám sát liên tục, kiểm tra theo rủi ro và hỗ trợ tuân thủ pháp luật tại cơ sở.

Phát hiện cháy sớm có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC), góp phần rút ngắn thời gian phản ứng và hạn chế thiệt hại. Cùng với sự phát triển của camera giám sát và trí tuệ nhân tạo, phát hiện cháy bằng hình ảnh trở thành một hướng nghiên cứu nhiều tiềm năng. Bài báo này tổng quan các phương pháp phát hiện cháy sớm bằng hình ảnh sử dụng trí tuệ nhân tạo, gồm phương pháp truyền thống dựa trên đặc trưng, phương pháp học máy cổ điển, phương pháp học sâu trên ảnh và phương pháp xử lý video có xét thông tin theo thời gian. Trên cơ sở phân tích các nghiên cứu tiêu biểu, bài báo làm rõ ưu điểm, hạn chế và khả năng ứng dụng của từng nhóm phương pháp. Kết quả cho thấy các mô hình học sâu, đặc biệt là mô hình phát hiện đối tượng, đang giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, phát hiện cháy ở giai đoạn sớm vẫn là thách thức lớn đối với đám cháy nhỏ, khói mỏng và bối cảnh giám sát phức tạp. Bài báo cũng nhấn mạnh vai trò của xử lý liên khung hình trong nâng cao độ tin cậy cảnh báo.

Trên cơ sở phân tích tài liệu, đối chiếu quy định pháp luật hiện hành và tổng hợp số liệu, thông tin thực tiễn về cháy, nổ, bài viết cho thấy đánh giá rủi ro cháy là công cụ cần thiết để chuyển từ quản lý chủ yếu theo tuân thủ sang quản lý dựa trên rủi ro. Từ đó, bài viết làm rõ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đánh giá rủi ro cháy, đề xuất định hướng xây dựng khung đánh giá rủi ro cháy phù hợp với điều kiện Việt Nam. Bài viết là kết quả nghiên cứu của đề tài cấp Bộ, mã số BNV.2025.T06.20.

Hệ thống tăng áp buồng thang đóng vai trò quan trọng trong việc thoát nạn cho con người tại các tòa nhà cao tầng khi xảy ra cháy. Tuy nhiên, sự biến thiên áp suất do hiệu ứng ống khói thường gây ra những sai lệch nghiêm trọng so với tính toán thiết kế hệ thống tăng áp. Bài báo này phân tích cơ chế tác động của hiệu ứng ống khói đến sự phân bố áp suất trong buồng thang bộ, chỉ ra các rủi ro về mất áp suất tầng thấp và quá áp tầng cao. Kết quả phân tích cho thấy việc áp dụng các giải pháp điều khiển tự động như biến tần và thiết kế đa điểm là rất cần thiết để đảm bảo cho hệ thống làm việc ổn định, an toàn.

Bài viết phân tích cơ sở pháp lý, lý luận và thực trạng công tác khám nghiệm hiện trường vụ cháy phục vụ điều tra tội phạm. Trên cơ sở làm rõ đặc thù hiện trường cháy là hệ thống dấu vết bị biến đổi mạnh, bài viết chỉ ra những hạn chế trong bảo vệ hiện trường, nhận diện dấu vết, thu mẫu, bảo quản vật chứng, tài liệu hóa và phối hợp lực lượng. Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao giá trị chứng cứ của kết quả khám nghiệm hiện trường vụ cháy trong tố tụng hình sự.